Cill Droichid
ginideach: Chill Droichid
ainm deimhnithe
(Gaeilge)
Celbridge
(Béarla)
Nóta mínithe

Baile fearainn, toghroinn agus baile mór is ea Cill Droichid i gCo. Chill Dara. Tá an baile fearainn suite i bparóiste dlí Kildrought agus tá an chuid is mó den bhaile suite sa pharóiste céanna. Tá go leor tagairtí don ainm Kildrought i gcáipéisí meánaoiseacha, mar shampla, Kildroicht in ‘Crede Mihi’ (1280 circa), Kildroicht, Kyldroght in The Ecclesiastical (‘Papal’) Taxation (1302-1306 circa), Kildroght ‘Repertorium Viride’, John Alen (1533). Is traslitrithe iad na leaganacha seo ar fad ar an ainm bunaidh Gaeilge Cill Droichid, agus is leathaistriúchán é Celbridge ar an ainm céanna.

Níl an t-aistriúchán ‘bridge’ ← droichead san ainm Celbridge an-sean in aon chor. In The Civil Survey, Co. Kildare (ar cuireadh tús leis in 1654) ní úsáidtear ach an leagan traslitrithe amháin, Kildrough(t). Tá tagairt shuimiúil san fhoinse chéanna do ‘one bridge over the River Liffie…in Kildrought’. In An Atlas of the Roads of Ireland le George Taylor agus Andrew Skinner, a cuireadh i gcló sa bhliain 1778, tá Celbridge in úsáid tríd síos. Tá tagairt don athrú ó Kildrought go Celbridge in Ordnance Survey Letters, Co. Kildare (1837): ‘Kildrought Parish is now commonly called Celbridge Parish, which appears to be a translation of Kildrought into English’. Cé gur admhaigh údar na litreach seo, Tomás Ó Conchúir, a bhí fostaithe i rannóg topagrafaíochta na Suirbhéireachta Ordanáis, nárbh fhéidir fuaimniú Gaeilge an logainm a aimsiú – toisc go raibh an Ghaeilge dulta in éag sa cheantar cheana féin – dúirt sé ‘the ancient name given by the people for Celbridge is Kildroghel, the signification of which is not understood by them’.

Tá an t-athrú ó droichid na Gaeilge (ainmneach, droichead) go siolla amháin sna luathfhoinsí Laidine thuasluaite suntasach. Tá athrú den sórt céanna le sonrú i dtagairtí éagsúla ón 17ú haois don bhaile fearainn Drehid (← Droichead) i gCo. Chill Dara (paróiste na hArdchoille) a litrítear ní amháin mar Drehid (1638), ach mar Dirite (1600), Dritt (1654) srl. chomh maith. D’fhéadfadh foirmeacha mar seo cailleadh an -ch- carballach idir dhá ghuta sa Ghaeilge labhartha a léiriú.

Moladh dúinn chomh maith gurb é *Cill Bhríde, a bhfuil an bhrí ‘séipéal Bhríde’ leis, an díorthú ceart ar Celbridge. Tá sé soiléir go bhfuil an léamh seo ar an logainm mícheart, áfach.

(Pádraig Ó Cearbhaill)

Eangach Náisiúnta
N 97 33
Airíonna
Tá postoifig anseo nó bhí tráth.
baile
Cill Droichid/Celbridge