Skip to the search box
Loading
Loading map...
Baile Uí Chaollaí
genitive: Bhaile Uí Chaollaí
(Irish)
Ballykealy
(English)
Glossary
baile townland, town, homestead
Ó
(also: )
Explanatory note
  • Gaeilge

    the town of Ó Caollaí?
    Ó Caollaí — sloinne

    Tá an sloinne Ó Caollaí luaite le Uí Bhuí go stairiúil (c. barúntacht Bhaile Adaim, in oirthear chontae an lae inniu): féach mar shampla 1460c ‘Críoch Ó mBuidhe … d’Ó Chaolluidhe’ in Topographical Poems. Ach bhí an sloinne le fáil in áiteanna eile sa chontae ní ba dhéanaí: cuir i gcás 1900c ‘O Chaeolee’, an leagan Gaeilge de Kealy a fuair Ó Corragáin ó sheanduine i bf An Grianán (#27727), 8km slí soir ón áit seo (Studia Hibernica 31); cf. 1838 ‘Baile chaolaigh’ agus 1905 ‘Bolle-chaelee’ anseo.

    Más ea, is ait an litriú neamhchaighdéanach é 1600c ‘Baile Uí Cheilli’ (Cat. RIA; recte ‘a mBaile I Cheilli’, RIA 23 N 16) i lámhscríbhinn Ghaeilge. (Féach Nic Dhonnchadha ‘The Medical School of Aghmacart’ in Ossory, Laois and Leinster 2 (2006) le haghaidh tuilleadh eolais faoin lámhscríbhinn seo.) B’fhéidir gurbh ann do mhalairt foirme de Ó Caollaí le caolú an chonsain láir go /ʟʹ/ (cosúil leis an malartú in Ó Raghallaigh : Ó Raghailligh), ach le caomhnú an /eː/ sa chéad tsiolla .i. */keːʟʹi/. D’fhágfadh sin deacracht ag an scríobhaí socrú ar litriú sásúil, b’fhéidir, agus b’éasca a leithéid a atuiscint mar *Ó Céillí /kʹeːʟʹi/ < céillí “wise, prudent person”.

    B’fhéidir gur iarracht den ghaelú ad hoc atá againn in 1650c ‘mac Giolla Phádraig ó Bhaile Í Cheallaigh’ sa Leabhar Muimhneach; ní thagann an chuid eile den fhianaise go rómhaith le Ó Ceallaigh.

Irish Grid

S 38114 73084

Archival records
Permanent link
https://www.logainm.ie/27753.aspx
Further information about this place
Folklore

Open data