Skip to the search box
Loading
Loading map...
Garraí Hoidir
genitive: Gharraí Hoidir
non-validated name
(Irish)
Garryhedder
(English)
Glossary
garraí garden, court
Explanatory note
  • Gaeilge

    the garden of —

    Ní léir bunús an cháilitheora anseo. Bheifí ag súil le rian éigin den fhréamhchonsan san fhianaise dá mba mhír Ghaeilge a bhí ann (m.sh. * siodar = seadán). D’fhéadfadh sé gur leagan gaelaithe d’ainm nó de shloinne Angla-Normannach atá ann. Bheadh a leithéid neamhchomónta go leor mar ainm baile fearainn sa bharúntacht seo, ach cf. 1593 ‘Garrigallared’ pléite faoi bf An Garrán Cnó (#28643) agus bf An Briotás (#28387).

    Díol spéise na foirmeacha béarlaithe ‘-hudder’, ‘-hiddert’, ‘hid(d)er’ anseo a chur i gcomparáid leis an sloinne Angla-Normannach seo a leanas a thagann i gceist in áiteanna eile: 1540 ‘Goddardsgraunge’, 1752 ‘Greogedar’ faoi bf Gráig Ghodard/ Gragadder (#25389) i gCill Dara; 1665 ‘Donnogh Gidder’ (ainm Gaeil), 1666 ‘Ballygider’, bf Baile Ghoidir (#45976) i dTiobraid Árann. Cf. 1659 ‘Guithers Towne’, bf Gudderstown/Baile Ghudair (#33445) i gContae Lú agus 1297 ‘Cordelet Godar’ (ainm Gaill) CJR (Tiobraid Árann/Cill Dara). Tá guta cúil /o/ nó /u/ níos comónta i gcéad siolla an leagain ghallda (‘Goddards-’, ‘Godar’), ach tá guta tosaigh /i/ nó /e/ sa chéad siolla sna leaganach gaelaithe (‘-gedar’, ‘Donnogh Gidder’, ‘-gider’). Measaimid gur Goddard an sloinne atá sna samplaí seo go léir, agus é gaelaithe mar Goidir/Giodar(d). Ar an múnla céanna, d’fhéadfaí an sloinne Hodder a chur i gcás sa logainm idir chamáin, go ndearna Hoidir/Hiodar(d) de sa Ghaeilge. Cloímid leis an litriú Hoidir anseo mar réiteach fuaime.

    Ní luaitear an baile fearainn seo i Leabhar na nDeachúna; is cosúil go bhfuil an chuid thuaidh de san áireamh faoi ‘Coolagh’ (= bf Cúlach (#28375)) agus an chuid theas de san áireamh faoi ‘Lahoole’ (cf. dr Droichead na Leathchúile/Lahoole Bridge (#107022) in iarthar an bhaile fearainn) (is féidir na sloinnte faoin dá fho-roinn sin sa Tithe Applotment Book a chur i gcomparáid le dáileadh na sloinnte faoi Garryhedder in Griffith’s Valuation chun an suíomh a bheachtú). Cf. tagairtí stairiúla ar nós 1639 ‘Garryhederbegg, Garryhedermore’.

Irish Grid

N 25483 10034

Archival records
Permanent link
https://www.logainm.ie/28376.aspx

Machine-readable data