BRABHSÁIL
ionad daonrabaile fearainn
Tulaigh Bhinn
ginideach: Thulaigh Bhinn
ainm neamhdheimhnithe (Cad é seo?)
(Gaeilge)
Tullyvin
(Béarla)

Gluais

binn, beann
Béarla peak, cliff
tulach, tulaigh
Béarla hillock

Nóta mínithe

  • Gaeilge

    pleasant hillock?
    Is é is dóichí gurb é an t-aidiacht binn atá i gceist anseo: ‘ceolmhar’ an bhunbhrí atá leis, ach tá brí níos leithne, ‘taitneamhach, fónta’, freisin leis.

    Mheas Seán Ó Donnabháin gurbh é an áit seo a bhí i gceist sa tagairt ‘tulach mhoain’ in Annála Ríochta Éireann, agus gur bhotún a bhí ann do ‘tulach mhaoin’ (cf. 'Tulach Moain, i.e. Moan's hill, now called in Irish tulaigh mhaoin, and anglice Tullavin' san eagrán leis, Annála Rioghachta Eireann, V, 1375 nóta e). Is amhlaidh gur litriú foghraíochta atá sa ‘tulach moain’ seo ar áit eile ar fad, .i. Tulaigh Mhongáin (q.v.). Féach ‘As Cartlann na Logainmneacha: Tullyvin’, Dinnseanchas V, 20, agus nóta le de hÓir s.v. Tulach Mhoáin in ‘Annala As Breifne’, Breifne IV, 13 (1970), 86; féach leis de hÓir, ‘An t-athrú onga > ú i roinnt logainmneacha’, Dinnseanchas I, 8

  • English

    pleasant hillock?
    The second element is most likely to be the adjective binn: its primary meaning is ‘melodious’, but it also has a wider meaning, ‘pleasant, splendid’.

    John O'Donovan thought that this was the place referred to as ‘tulach mhoain’ in the Annals of the Four Masters, and that that Irish form was a mistake for ‘tulach mhaoin’ (cf. 'Tulach Moain, i.e. Moan's hill, now called in Irish tulaigh mhaoin, and anglice Tullavin' in his edition, Annála Rioghachta Eireann, V, 1375 note e). In fact this spelling ‘tulach moain’ is a phonetic rendering of an entirely separate name, .i. Tulaigh Mhongáin (q.v.). See ‘As Cartlann na Logainmneacha: Tullyvin’, Dinnseanchas V, 20, and a note by de hÓir s.v. Tulach Mhoáin in ‘Annala As Breifne’, Breifne IV, 13 (1970), 86; see also de hÓir, ‘An t-athrú onga > ú i roinnt logainmneacha’, Dinnseanchas I, 8

Lárphointe

54.0538, -7.14446domhanleithead, domhanfhad
Eangach na hÉireann (le litir)
Á ríomh...
Eangach na hÉireann (gan litir)
Á ríomh...
Trasteilgean Mercator na hÉireann (ITM)
Á ríomh...

Tagairtí stairiúla

1401
Tulchaymuynd
CPL
1526
Tolaigh Bhinn [g.]
AB
1586
Tullevin
F
1602
Tullyvyn
F
1608
Bally tollevin
Analecta Hib. 3 (1931) 207
1609
tulliuine
MEC
1610
Tullabin
CPR
1642
Tallavin
Dep. 1641
1642
Turlavin
sic
Dep. 1641
1652
Tullyvyn
Comm. Surv.
1660c
Tullyvyn
BSD (Ca) Leathanach: 211
c.1700
Tullyvin
4 Carvaghs
Carvaghs Leathanach: 61
1836
Tullavin
BM:AL Leathanach: Ca031,73
1836
Tullavin
CM:AL Leathanach: Ca031,73
1836
Tullyvin
List 1790 (Act of Parl.):AL Leathanach: Ca031,73
1836
Tullyvyn
Commonwealth Survey:AL Leathanach: Ca031,73
1836
Tullavyn
Freeholders (Ca) Leathanach: Ca031,73
1836
Tullivin
GJ Assess. 1824:AL (Ca) Leathanach: Ca031,73
1836
Tulach Mhaoin, 'Maen's hill'
"Maon is a man's name" [OD Nóta];
OD:AL Leathanach: Ca031,73
1836
Tullaigh bhinn
"melodious" [pl]; "a castle is said to have been built by Brady - called Caislean Mhaitear" [pl]; "there was a castle here called Caislean Tullaigh Bhinn, built by Owen O Reilly for his son John at the request of his wife" [pl];
pl:AL Leathanach: Ca031,73
1836
Tulach Mhaoin
[*ní hionann]
ARÉ:AL Leathanach: Ca031,73
1836
Tullaghvin als Tullaghgarvey
Inq. J I:AL Leathanach: Ca031,73
1836
Tullagarvey-Grelly
Inq. J I:AL Leathanach: Ca031,73
1836
Tullyvin
OD:AL Leathanach: Ca031,73
1836
Tullyvin
BS:AL Leathanach: Ca031,73
1836
Tullyvin
tradition that there was a castle in Tullyvin
LSO (Ca) Leathanach: 124
1836
Tullach Mhaoin
"The Castle of Tullach Mhaoin (Tullyvin) by Owen Roe (the son of Cathal) at the request of his wife for her son John" [**ionannú mícheart ag ÓD]
LSO (Ca) Leathanach: 75\168
1836
Tully-Mhaoin
Castle of Tully-Mhaoin...now pointed out as Tullyvin...where it is said Mac Brady had another castle [**ÓD mícheart]
LSO (Ca) Leathanach: 53\116
1836
Tullyvin
Castle Of Tullyvin was built by Owen O'Reilly
LSO (Ca) Leathanach: 53\116
1836
Caislean thullaigh bhinn
LSO (Ca)

Aire: Cáipéisíocht áirithe chartlainne de chuid an Bhrainse Logainmneacha í seo. Léirítear anseo cuid de réimse thaighde an Bhrainse Logainmneacha ar an logainm seo thar na blianta. D'fhéadfadh sé nach taifead iomlán é agus nach bhfuil aon rangú in ord bailíochta déanta ar an bhfianaise atá ann. Is ar an tuiscint seo atá an t-ábhar seo á chur ar fáil don phobal.

Is féidir leas a bhaint as an ábhar cartlainne agus taighde atá curtha ar fáil ar an suíomh seo ach an fhoinse a admháil. Ní mór scríobh chuig logainm@dcu.ie chun cead athfhoilsithe nó saincheisteanna eile maidir le ceadanna nó cóipcheart a phlé.

Fo-aonaid