Lú/Louth
Lú / Louth
Dáta: 21/08/2023
"In Dictionary of the Irish Language (dil.ie), déantar an focal Sean-Ghaeilge Lugnasad a mhíniú mar Festival of Lug, Lammas, first of August, agus is as Lugnasad a thagann mí Lúnasa; mí fhéile Lugh, sa Nua-Ghaeilge. Mar dhuine de phríomhphearsana mhiotaseolaíocht dhúchasach na hÉireann bheifí ag súil go mbeadh a ainm, Lugh, le feiceáil go minic i mbailte fearainn na hÉireann agus i logainmneacha eile in Éirinn, ach is léir nach bhfuil sé sin amhlaidh. Mar sin féin, tá aithne fhorleathan ar an logainm Lú a bhfuil a ainm inti. Is í an bhunfhoirm Ghaeilge luath de Lú ná Lughmhadh (gin. Lughmhaidh), comhfhocal de Lugh + madh, ach níl brí na gné deiridh de soiléir. Is léir, áfach, gur fuaimníodh é mar Lú ón ochtú haois déag i leith ar a laghad, agus tháinig an fhoirm chaighdeánach Ghaeilge den logainm inniu as sin. Ceaptar go minic gur as comhfhocal de Lugh + maigh (má) é, ach cuireann an fhianaise iomlán don logainm seo in aghaidh a leithéid de bhrí.
(Conchubhar Ó Crualaoich & Aindí Mac Giolla Chomhghaill)