Léim go dtí an bosca cuardaigh
Á lódáil
Léarscáil á lódáil...
Port Laoise Á lódáil...
ginideach: Phort Laoise
ainm deimhnithe
(Gaeilge)
Port Laoise Á lódáil...
(Béarla)
Gluais
port port, bank, fort
Nóta mínithe
  • Gaeilge

    the fort of Laois
    Is mó ainm a bhí ar an mbaile plandála seo i mBéarla (Fort Protector, Newfort, Maryborough, Queenstown) agus i nGaeilge (Campa, Port Laoise). Is féidir an dá ainm Gaeilge 1548 ‘an campa hi Laoighis’ agus 1580 ‘Port Laoighisi’ a chur i gcomparáid leis an tagairt luath Béarla 1549 ‘the fort at Leyx’. Díobh seo is é Port Laoise a chuaigh i dtreis ag lucht na Gaeilge mar ainm ar an mbaile. Díol spéise go bhfuil an guta deiridh ar lár ag Ó Mealláin in 1646 ‘go Port Laoiis’, ‘d’iarradh Port Laoiis’, etc. (Ollscoil Chorcaí LS 3 41, 42 ar www.isos.ie).
    Ba é fianaise Laurence (Mhaoileachlainn) Uí Bhroin (1751–1838) (féach #28176): ‘in his time, the old inhabitants of the county, when speaking Irish, called Maryborough by this name, viz. Port, .i. town, Laoighise, .i. of Laoighis’ (LSO I 168). Tá blas ábhairín difriúil curtha ar an méid sin ag Ó Donnabháin sa leagan clóite de na hAnnála faoin mbliain 1580: ‘This is still the Irish name for the town of Maryborough throughout Leinster’ atá ansiúd (ARÉ V lch.1750 n.g). Níor ghnách leis an Donnabhánach an béal bán mar seo. Is ait mar sin féin go dtáinig méadú beag ar bhlúire eolais eile a fuair sé ón mBranach: féach an nóta sa litir chomhaimseartha 1837 ‘[de réir an Bhranaigh] Monasterevan was always called Mainistir Eimhín (Eveen) while Irish was spoken in the district’ (LSO Uíbh Fhailí I 60), a tháinig amach i gcló deich mbliana éigin ina dhiaidh sin mar seo a leanas: ‘Monastereven is called Mainistir Eimhín … all over Leinster, where they speak Irish’ (ARÉ IV lch.732). (Bhuail dornán seanchainteoirí dúchais leis i gCill Mhantáin agus i Loch Garman idir an dá linn agus níl sé doshamhlaithe ar fad go n-iarradh sé ar a leithéid a leaganacha siúd de mhór-logainmneacha na cúige, cé nach eol dúinn aon tagairt dhíreach aige dó; cf. inter alia LSO Cill Mhantáin 140, LSO Loch Garman II 126, 246.)

    Sa bhliain 1929 a baisteadh an leagan Gaeilge ‘Portlaoighise’ mar ainm oifigiúil ar an mbaile. Féach leis Bradley, Laois: History & Society 267–271, Cosby ibid. 309–313.

Eangach Náisiúnta

S 47 98

Airíonna

Tá postoifig anseo nó bhí tráth.

Taifid chartlainne
Daoine a rugadh anseo
Nasc buan
https://www.logainm.ie/131233.aspx
Tuilleadh eolais faoin áit seo
Béaloideas

Tá ábhar béaloidis a bhaineann leis an áit seo ar fáil i mBailiúchán na Scol (1937-1939) »

Sonraí ríomhaireachta