Léim go dtí an bosca cuardaigh
Á lódáil
Léarscáil á lódáil...
Garraí Bhácam
ginideach: Gharraí Bhácam
(Gaeilge)
Garryvacum
(Béarla)
Gluais
garraí garden, court
Nóta mínithe
  • Gaeilge

    the garden of —

    Ní léir bunús an cháilitheora, ach is dócha gur gaelú é ar ainm pearsanta (nó sloinne) gallda.

    Réiteach fuaime é Garraí Bhácam ar iontráil 1518/19 agus ar na hiontrálacha eile ó 1660c anuas. Tugann an fhianaise le fios gur /aː/ a bhí sa chéad siolla den sloinne, gur fhorbair go /eː/, /eɪ/ sna leaganacha déanacha béarlaithe, mar a mbeifí ag súil leis.

    Is mór an trua go bhfuil bearna idir 1575 ‘Garrywackinnus or Garryvakynes’ agus 1660c ‘Garryvacumy’. É sin ráite, tabharfar faoi deara nach bhfuil aon rian de /b/ nó /m/ mar fhréamhchonsan ina bhfuil d’fhianaise againn (m.sh. *Garrey Bakkemys nó *Garrey Makkemys). D’fhéadfadh sé mar sin gur réaduithe iad ‘Vakkem-’, ‘-wakyn-’, ‘-wackinn-’, ‘-vacum-’ ar leagan gaelaithe d’ainm dar tús V-/W- i mBéarla ó cheart. Réiteodh an fhianaise go maith le Wakeham > Garraí an Bhácamaigh, Garraí Bhácam — leithéid ~/ˈwaːkəm/ a bhunfhuaimniú (cf. Reaney Wakeham, Wakem, Whackum; cf. 1840 ‘b. an doramaigh’ < Durhamstown (#38580) sa Mhí). Ach chuaigh dínn aon tagairt a aimsiú i measc na Sean-Ghall don sloinne neamhchomónta sin (atá bunaithe ar logainm i Sasana).

    Níl sé as an áireamh, áfach, go ndéanfaí nach mór an gaelú céanna ar Wakeman (~/ˈwaːkmən/ ó cheart). Sloinne Béarla é seo atá ar taifead go luath sa Pháil (1225–50 ‘Richard le Wakeman’ [BÁC] ag Reaney, 1307 ‘… le Wakeman’ [CD] CJR II 512). Ba inmheasta an fhorbairt Garraí an Bhácamaigh < *Garraí an Bhácamanaigh < Wakeman (cf. an guta cúnta in bf Garraí an Stocadúnaigh (#47478) () < Stockton). (Úsáidtear Bh-tosaigh mar gaelú caighdeánach ar ainmneacha gallda dar tús W-/V-.)

    Ainmneacha stairiúla:
    1. An chuid thuaidh den bhaile fearainn seo atá i gceist le 1617 ‘Rathmolis … lieth between the lands of Kelloge [.i. oirthuaisceart bf Tirehogar] and … “ffarronekelly” south’. Measann Fitzgerald (JKAS IV 187) gur Fearann Ó gCeallaigh atá ansin (cf. an dúiche den ainm céanna faoi bar An Sráidbhaile (#129)). Ach cé go raibh baint ag an sloinne sin le Lé (1400c ‘Ó Ceallaigh Léighe’ ag Ó hUidhrín) ní heol dúinn tagairt ar bith eile dá leithéid de logainm i bhfianaise stairiúil an cheantair seo, agus gach seans nach bhfuil i ‘ffaronekelly’ anseo ach truailliú ar *Garravakeny .

Eangach Náisiúnta

N 55840 07728

Taifid chartlainne
Nasc buan
https://www.logainm.ie/28289.aspx

Sonraí oscailte